Street Fighting Man, bir Rolling Stones şarkısı olmanın da ötesinde; 1968’in öfkesini, sokaklara taşan savaş karşıtlığını ve gençliğin otoriteyle çarpıştığı o büyük kırılma anını bünyesinde barındıran bir kayıt. Vietnam Savaşı’nın gölgesinde büyüyen protestolar, Londra’daki Grosvenor Meydanı’nda atlı polisler, coplar ve sloganlarla sert bir yüzleşmeye dönüşürken Mick Jagger da o kalabalığın içindeydi. Şarkının hikâyesi, dönemin politik ateşini rock tarihinin en çarpıcı sözleri ve bestesiyle buluşturuyor.
Mark Kurlansky’nin 1968-Dünyayı Sarsan Yıl isimli kitabı şu cümleyle başlar:
“1968 gibi bir yıl hiç gelmedi ve muhtemeldir ki bir daha hiç gelmeyecek”.
68’de neler yaşanmadı ki… Amerika’da siyah-beyaz ayrımcılığı şiddetleniyor, Martin Luther King öldürülüyor, Kennedy suikastı Amerika’yı şaşkına çeviriyor, Vietnam Savaşı bir taraftan Mai Lai katliamıyla şiddetlenirken, öldürülen Amerikan askerlerinin cenazeleri savaş karşıtı protestoları hızlandırıyordu.
Paris’te Sorbonne’da üniversite öğrencileri De Gaulle’ün baskıcı rejimine karşı ayaklanıyor, Çekoslovakya’da özgürlükçü lider Dubçek’in iktidara gelmesiyle başlayan Prag Baharı hemen Sovyet tanklarıyla şiddetle bastırılıyor, bir yıl önce öldürülen Che Guevara efsaneleşmeye, gençlere örnek olmaya başlıyor…
Örnekler sürüp gidiyor, bu ve benzer huzursuzluklar özellikle Batı’da gençleri otoriterliğe, savaşa, emperyalizme karşı mücadele etmeye yöneltiyor, Batı dünyasında savaş karşıtı eylemler, gösterilere dönüşüyordu.
Yapılan en büyük gösterilerden biri Londra’daydı. Gösteriyi örgütleyen, o dönemin önemli sol fraksiyonlarından biri New Left Review dergisinin çevresinde yer alan Pakistan asıllı İngiliz vatandaşı Tarık Ali’ydi. Eylemlere NLR dışında Almanya, Fransa ve birçok diğer ülkeden gençlik hareketleri de katılıyordu.
Amaç Londra’daki Amerikan Elçiliği’ne doğru yürüyüşe geçerek Vietnam Savaşını protesto etmek, elçiliği işgal etmekti. Grosvenor Meydanı “Ho-Ho-Ho-Şi-Minh” sloganlarıyla inliyordu. Londra emniyeti giderek büyüyen gösteri karşısında derhal alarma geçmişti. Atlı polisler meydana doğru geliyor, protestoculara karşı coplarla şiddet uyguluyor, kalabalığı dağıtmaya çalışıyordu.
Meydan tam bir kargaşa halindeydi. Bazı göstericiler yerlerde sürüklenirken, iki taraf birbirine girmiş, hamile bir kadın yerlerde sürüklenmiş, polislere çiçek uzatan hippiler dövülmüş, gençler coplanmış, ortalık savaş alanına dönmüştü.
Bundan sonrasını Kurlanski’den dinleyelim:
“Atlı polisler ellerinde coplarla, Londra’da ender görülen bir acımasızlıkla göstericilere saldırdı. Rolling Stones’dan Mick Jagger da kalabalığın içindeydi ve Street Fighting Man de bu olaydan ilham alan şarkı oldu.”
Kaynaklar:
- Tarık Ali, “Sokak Savaşı Yılları”, Agora Kitaplığı, 2008
- Mark Kurlansky, “1968- Dünyayı Sarsan Yıl”, Everest Yayınları, 2008