Sahnedeki bir kaza, ansızın bastıran fırtına, sağlık sorunu ya da kontrolden çıkan binlerce kişi… Nirvana’dan Led Zeppelin’a, Pearl Jam’den Pink Floyd’a müzik tarihinde bazı konserler planlandığı gibi bitmedi. İşte yarıda kalan o geceler ve geride bıraktıklarını Hakan Türkoğlu derledi.
Bir düşünsenize, aylar öncesinden en sevdiğiniz sanatçının ya da grubun konser biletlerini alıyorsunuz, büyük bir heyecanla konsere gidiyorsunuz. Konser harika başlıyor, şarkılar ardı ardına geliyor. Ama o da ne! Bir anda konser yarıda kalıyor. Bir an için empati kurup kendimizi böyle bir müzikseverin yerine koyalım. Hissedilen duygunun inanılmaz kötü olduğunu anlamak sanırım o kadar da zor olmasa gerek.
İşte bu yazımızda oldukça ilginizi çekeceğini düşündüğüm “tamamlanamayan konserler” dosyasını açıyoruz. Hatta sebeplerini, biraz zorlansam da tasnifleyip size ayrıntılarıyla sunmayı deneyeceğim.
Sağlık ve ölüm nedeniyle yarıda kalan konserler
Nirvana – 1994 Münih Konseri
Grubun Come As You Are performansı sırasında elektrik kesildi. Elektrikler yarım saat sonra geldi gelmesine ancak konser yeniden başlayacakken Kurt Cobain sahnede ciddi bir larenjit nöbeti geçirerek fenalaştı; konser tamamlanamadı. Grup turneye son verdi. Bu performans grubun son konserlerinden biri oldu.
Metallica & Guns N’ Roses – Montréal, 1992
Fade To Black parçasını icra ettikleri sırada piro patlamasının, yani sahnede kullanılan ateş, duman ve patlama simülasyonunun zamanlamasında hata yapıldı. James Hetfield o sırada sahnede patlamanın olduğu yöne doğru gidiyordu. Bu zamanlama hatası sanatçının ellerinde, kollarında ve yüzünde ciddi yanıklar oluşmasına neden oldu. Hatta basında gitarın tellerinin bile eridiği yazıldı.
Bunun üzerine grup konseri bitirdi. Konser salonunu dolduran izleyiciler olaydan sonra iki saat bekledi. Ardından Axl Rose sahneye çıktı ama boğazında sorun olduğu gerekçesiyle çok kısa bir süre sonra o da sahneyi terk etti. Bunun üzerine sabrı tükenen seyirci olay çıkardı ve konser tamamen kaosa döndü. Sandalyeler yakıldı, satış stantları yağmalandı, polis araçları devrildi ve yakıldı.
The Rolling Stones – Altamont Free Concert, 1969
Konser sırasında bir seyircinin öldürülmesi Rock tarihinin en karanlık anlarından biri sayılır. Rolling Stones, 1969 ABD turnesini ücretsiz dev bir konserle bitirmek istedi. Amaç Woodstock’ın ruhunu Batı Yakası’na taşımaktı.
Konser için önce Golden Gate Park düşünüldü, sonra Sears Point Raceway ile anlaşmaya çalışıldı ancak anlaşma sağlanamadı. Altamont Speedway ile sözleşme konserden yalnızca yirmi dört saat önce imzalandı. Bunun sonucunda altyapı çalışmaları zamanında tamamlanamadı. Üç yüz bin kişinin geldiği alanda tuvaletler yok denecek kadar azdı. Tıbbi ekip vardı ama acil araçların giriş çıkışı planlanmamıştı.
Organizatörler sahne önünü korumak için Hells Angels motosiklet kulübünü seçti. Resmî bir güvenlik eğitimi veya planı yoktu. Hells Angels üyeleri gün boyunca, deyim yerindeyse, seyircileri keyfi olarak dövdüler. Seyirciyle de kalmadılar. Jefferson Airplane solisti Marty Balin’i döverek bayılttılar, Crosby, Stills & Nash üyesi Stephen Stills’i keskinleştirilmiş bir bisiklet teliyle bıçakladılar.
Bu şiddet nedeniyle Grateful Dead sahneye çıkmayı reddetti ve mekânı terk etti. Rolling Stones sahneye çıktığında hava kararmıştı. Konser alanı çok kalabalıktı, Hells Angels üyeleri agresifti, seyirciler uyuşturucu etkisi altındaydı ve ortam tamamen kontrolden çıkmıştı. Mick Jagger sahneye adım atar atmaz bir seyirci tarafından yumruklandı. Buna rağmen grup konsere devam etti.
O sırada seyirciler arasında bulunan Meredith Hunter, kız arkadaşıyla birlikte konseri izliyordu. Sahneye yaklaşmaya çalışırken Hells Angels tarafından itilip kakıldı. Tekrar sahneye yöneldiğinde onu yeniden uzaklaştırdılar. Kaynaklara göre Hunter, Hells Angels’ın saldırısından korkarak üzerindeki yeşil takım elbisenin bel kısmından bir tabanca çıkardı. Bu an Gimme Shelter belgeselinde de yer alıyor.
Hells Angels üyesi Alan Passaro, Hunter’ın silah çektiğini görünce üzerine atladı ve Hunter’ı defalarca bıçakladı. Hunter yere düştükten sonra da Hells Angels üyeleri tarafından dövülmeye devam edildi.
Hunter’ın ölümü sahneden yalnızca yirmi metre uzakta gerçekleşmiş olsa da Mick Jagger ve Rolling Stones olayın boyutlarının farkında olmadan şarkıya devam ettiler. Olaydan sonra Alan Passaro cinayetle yargılandı. Gimme Shelter görüntülerinde Hunter’ın silah çektiği görüldüğü için meşru müdafaa gerekçesiyle aklandı.
Pearl Jam – Roskilde Festival, Danimarka, 2000
Konser sırasında kalabalıkta yaşanan ezilme sonucu dokuz kişi hayatını kaybetti, kırk üç kişi ağır yaralandı; bunun üzerine konser durduruldu.
Pearl Jam sahnedeyken ön taraftaki çamurlu zeminde kaymalar ve düşmeler başladı. Arkadaki kalabalık, sesin kötü duyulması nedeniyle öne doğru baskı yapıyordu. Düşen kişiler yerden kalkamadı; kalabalık dalga dalga öne doğru itmeye devam etti. Ön taraftaki seyirciler ezilmeye başladı.
Eddie Vedder defalarca seyirciyi geri çekilmeye çağırdı ancak durum kontrolden çıkmıştı. Hareketsiz bedenlerin taşındığını gören diğer seyirciler arasında panik başladı.
Kaos, isyan ve olaylar nedeniyle duran konserler
The Doors – Miami, 1 Mart 1969
Jim Morrison’ın agresif davranışları sonrası konser kontrolden çıktı ve erken bitti. Olay yıllarca mahkemelerde konuşuldu. Katılımcı sayısı 12.000 kişiydi; salon aşırı kalabalık ve havasızdı.
Morrison saatlerce içki içtikten sonra konsere gecikmeli ve sarhoş hâlde çıktı. Konser başta normal ilerlese de Morrisonkısa sürede şarkıları kesip seyirciye bağırmaya, ağır küfürler etmeye başladı. Bunun üzerine onlarca seyirci sahneye çıktı. Ortam tamamen kontrolden çıktı.
Bazı basın organları Morrison’ın cinsel organını çıkararak seyircilerin üzerine işediğini yazdı. Diğer grup üyeleri bunu yalanladı. Los Angeles polisi Morrison’ı tutukladı. Dava Eylül 1970’te başladı ve Morrison altı ay hapis ve 500 dolar para cezası aldı; ancak cezayı çekemeden 1971’de Paris’te öldü.
Olaydan sonra grubun katılması beklenen yirmi konser iptal edildi; birçok eyalet The Doors’un kendi sınırları içinde konser vermesini yasakladı. Miami ise gruba ömür boyu sahne yasağı koydu.
Red Hot Chili Peppers – Woodstock ’99
Festival sırasında çıkan yangınlar ve yağma olayları konser atmosferini tamamen dağıttı. Festival üç gün boyunca aşırı sıcak, pahalı su ve yiyecek, çöp birikimi, kötü hijyen ve yetersiz güvenlik gibi nedenlerle zaten iyice gerilimli bir hâle gelmişti.
Red Hot Chili Peppers sahneye çıktığında kalabalık öfkeli ve yorgundu. Seyirciler festival alanındaki Woodstock Barış Duvarı’nın (Peace Wall) panellerini söküp ateşe atmaya başladı. Bu küçük ateşler kısa sürede büyük yangınlara dönüştü.
Bir grup seyirci park hâlindeki on iki tır dorsesini ateşe verdi. Diğerleri ışık kulelerini devirdi, satıcı çadırlarını yağmaladı, radyo istasyonu kamyonunu parçalamaya çalıştı. MTV muhabiri Kurt Loder ortamı şöyle tarif etti: “Burası bir toplama kampı gibiydi… İnsanlar öfke içinde, çöp ve insan atıkları içinde dolaşıyordu.”
Radiohead – Toronto, 2012
Sahne çökmesi nedeniyle konser başlamadan iptal edildi; grubun davul teknisyeni hayatını kaybetti.
Radiohead, The King of Limbs turnesinin son Kuzey Amerika konserini verecekti. Sahne kurulumunda gecikme vardı; grup soundcheck için bekletiliyordu. Saat 16.00’da, kapıların açılmasına bir saat kala sahnenin çatısı çöktü.
Çökme sırasında iki ton ağırlığında bir video paneli aşağı düştü ve davul teknisyeni Scott Johnson anında hayatını kaybetti. Üç ekip üyesi ciddi şekilde yaralandı. Konser iptal edildi ama alanda kırk bin kişi bekliyordu.
Çökme grubun tüm ışık ve sahne sistemini yok etti. Avrupa turnesinin başlangıcı aylarca ertelendi. İlerleyen yıllarda Radiohead, Scott Johnson’ı konserlerinde anmaya devam etti.
Led Zeppelin – Tampa, ABD, 1977
Konser Tampa Stadium’da 70.000 kişinin katılımıyla gerçekleşiyordu. Hava gün boyunca sıcak ve güneşliydi ancak akşamüstü için fırtına uyarıları vardı.
Led Zeppelin sahneye on beş dakika erken çıktı; yağmur hafif hafif başlamıştı. Üç şarkı çaldılar. Üçüncü şarkı sırasında yağmur şiddetli sağanağa dönüştü, rüzgâr sahne örtüsünü savurmaya başladı.
Menajer Peter Grant güvenlik riski nedeniyle grubu sahneden çekti. Robert Plant seyirciye “On beş dakika ara veriyoruz” dedi ancak grup bir daha geri dönmedi.
Konserin iptal edildiği duyurulunca kalabalık hızla öfkelendi. Sahneye şişeler, taşlar ve çeşitli cisimler fırlatıldı. Polis iki yüz elli memurla, tam teçhizatla stadyuma girip kalabalığı dağıtmaya çalıştı. Bazı seyirciler polis motorlarını devirdi, bariyerleri kırdı, sahneye doğru ilerlemeye çalıştı.
1977 turnesi Led Zeppelin için her anlamda kâbus gibi geçti. Özellikle 26 Temmuz 1977’de Plant’in oğlu Karac’in ölümü grubu derinden sarstı. Turne iptal edildi.
Progressive Rock dünyasından ilginç bir örnek
Pink Floyd – Montreal, 1977
Montreal Olympic Stadium’daki konser 78.000 kişi için planlanmıştı. Bazı kaynaklar, özellikle famillerock.com, birçok kişinin biletsiz içeri girdiğini ve sayının planlanandan çok fazla olduğunu yazıyor.
İlginç şekilde seyirci, konserin akışından bağımsız olarak sürekli toplu hâlde bağırıyor ve konseri sabote ediyordu. Özellikle Dogs ve Pigs on the Wing sırasında seyircinin bağırışı müziği bastırdı. Waters birkaç kez şarkıyı durdurup seyirciyi uyardı.
Pigs (Three Different Ones) sırasında bir seyirci sahneye doğru yaklaşınca Waters seyircinin yüzüne tükürdü. Seyirci ile grup arasında kaos yaşandı. Grup sahneden erken ayrılmak zorunda kaldı.
Roger Waters, Montreal konserinden sonra seyirciyle arasında “duvar gibi bir kopukluk” hissettiğini söyledi.