Henüz dünya onları “yuvarlanan taşlar” diye bağrına basmadan önce Mick Jagger, Keith Richards ve Brian Jones, Edith Grove’da soğuk, parasızlık ve bolca kaosla boğuşuyordu. Derken eve James Phelge taşındı; düzen gelmedi, aksine işler biraz daha karıştı. Ama o ev arkadaşlığından, grubun ilk yıllarının muzır ruhunu taşıyan Nanker Phelge mahlası çıktı ve plak etiketlerinin göbeğine yerleşti.
Hepinize selamlar Stüdyo İmge okurları. Yeni albümüyle 2026 yazında ilgi toplamaya devam eden The Rolling Stones’un ilk dönemine göz atan bir yazıyla yeniden karşınızdayım. Sitemizde yer alan yeni albüm yazısı Foreign Tongues’u ıskalamayın lütfen. Şimdi hazırsanız efsanenin ilk günlerine ışınlanalım.
Edith Grove’da Sefalet Günleri
Altmış dört yıldır yuvarlana yuvarlana yosun tutmayan taşların koptukları ilk günlere Edith Grove Caddesi 102 numara, SW 10 Chelsea – Londra adresine gidelim öncelikle. Mayıs 1962’de Londra Blues sahnesinin tanınmış simalarından gitarist Brian Jones’un Jazz Weekly’ye verdiği ilanla bir araya gelen genç müzisyenler elektriği iyi tutturmuş olacaklar ki, birkaç isim ve kadro değişikliklerinin ardından kısa bir süre sonra The Rolling Stones isimli Rhythm and Blues grubuna hayat verdiler. Dartford’lu olan ve London School of Economics’te burslu okuyan ekonomi öğrencisi solist Mick Jagger, sevgilisi tarafından sepetlenen Brian Jones’la beraber Edith Grove’da yer alan 102 numaralı binanın birinci katında mobilyalı bir daire kiraladılar. 1800’lerin başında üçer katlı sıra evler şeklinde inşa edilmiş yapının içerisindeki kimi daireler 1960’ların başına kadar öğrenci yurdu olarak kullanılmıştı. Jagger ve Jones Londra’daki müzik gelişmelerini takip etmek, grupları izlemek, yeni müzisyenlerle tanışmak ve konserlere rahat bir şekilde koşturmak için bu evi seçtiler. Mick Jagger’ın çocukluk arkadaşı ritim gitarist Keith Richards aile evini terk edip Edith Grove’a taşınınca Mick, Brian ve Keith’in grup arkadaşlığı ev arkadaşlığını dönüştü. İki oturma odası, mutfak ve yatak odasından oluşan evi aynı zamanda grubun toplantıları ve provaları için bir üs olarak kullanmaya başlayan üçlü kelimenin tam anlamıyla beş parasız ve sefil bir hâldeydi. Merkezi ısıtmadan yoksun bir hâlde yaşamlarını idame ettirmeye çalışıyorlar, elektrik hariç 16 poundluk kirayı denkleştirebilmek için marketlerden yiyecek çalıp partilerde boş şişeleri toplayıp depozitolarını alıyorlardı. Brian ara sıra iş buluyor ama sürekli kovuluyordu; Keith ise hayatında sadece bir gün postanede yedek memur olarak çalışmıştı. Üçlünün aylar boyunca yaptıkları şey orada burada takılmak, geç saatlere kadar ayakta kalıp ertesi günü karınlarını doyurmaya ve ısınmaya çalışarak geçirmekti. Patates ve birayla geçen günlerde, düzenli bir işte çalışan piyanist Ian Stewart ve bas gitarist Bill Wyman maaşlarından arta kalan parayı üçlüyü doyurmak için harcıyorlardı. 1740’tan beri yaşanan en soğuk Londra kışını Edith Grove’da geçiren üçlü gaz, ısıtma ve elektrik için gerekli meblağı bulamadığından paltolara, battaniyelere ve içliklerinin içine soktukları gazetelere sarınarak geçirdiler. Evin hâli içler acısıydı. “Harabe hâlindeki banyoda sararmış bir küvet vardı, musluktan neredeyse hiç su akmıyordu ve tek tuvalet bir kat aşağıdaydı. Mutfak tezgâhı kirli bulaşıklar ve küflü süt şişeleriyle doluydu, tavanlar kararmış, duvarlar karalanmıştı. Pencerelerdeki kir tabakası o kadar kalındı ki dışarıdan bakıldığında perde gibi görünüyorlardı. Normalde son derece düzenli olan Mick’in burada nasıl yaşayabildiği merak konusu.” Evi bu şekilde tasvir ediyor Mick Jagger’ın biyografisini kaleme alan Philip Norman. Akşamları konserlere koşturup gündüzleri deli gibi provalar yapan üçlünün kiraladığı ev için harcayabileceği ne bir şilinleri ne de bir dakikaları vardı.
James Phelge Edith Grove’a Geliyor
Zor günler geçiren üçlü yaşadıkları sefalete artık bir dur diyebilmek için çareler aramaktaydı. Akıllarına masrafları bölüşebilmek için bir ev arkadaşı bulma fikri geldi. Çaldıkları bir konser sırasında bunu izleyicilere anons eden Mick, konser sonrasında yanında beliren birine adresi verdi ve birkaç gün sonra evin kapısının önünde bavuluyla James Phelge isminde bir genç belirdi. Stonelar, koridorları çöplerle, lavaboları kusmuklarla ve pencereden dışarı atılan izmaritlerle dolu “yuva”ları Edith Grove 102 numara için bulabilecekleri en mükemmel (!) ev arkadaşını bulmuşlardı. Vahşi, grotesk ve kuralları takmamasıyla ün yapan bu genç, The Rolling Stones’un o günlerde oluşmakta olan görsel imajını ve grup tavrını doğrudan etkileyecekti. Menajerleri Andrew Loog Oldham’dan önce James Phelge’in eli değmişti The Rolling Stones’a. Müzisyenlikle alakası olmayan bu sevimli baş belası, henüz yeni yeni oluşan fan gruplarıyla ev arkadaşları arasında köprü olarak onlara kirayı bölüşmenin haricinde manevi olarak da destek oldu. Partilerin her daim baş konuğu, grubun yaptığı tüm kötü şakaların, anlamsız çılgınlıkların ve aşırılıkların sebebi James Phelge’in ta kendisiydi.
Evet, Phelge’in kim olduğunu çözmüş olduk böylece; peki bu Nanker da neyin nesi? “Nankering” Edith Grove’da yaşayan şamatacı gençlerin, alt dudağı üst dişlerin üstüne çekerek ve aynı anda alt göz kapaklarını aşağıya doğru indirerek yaptıkları komik ve aynı zamanda korkunç yüz ifadesine verdikleri isim, argo bir terimdi. Yeni ev arkadaşları James’in artık bir lakabı vardı: Nanker, Nanker Phelge. Özellikle Brian Jones’un basına yaptığı bu tuhaf hareketleri grubun ilk dönem fotoğraflarına baktığımızda görebilirsiniz. Kendi aralarında bu şekilde şakalaşmayı seven grup, basına da bu şekilde pozlar vererek birbirinden ilginç tiplere bürünmeyi seviyordu. O güne dek Blues coverlarıyla olayı kapmaya çalışan ve yazdıkları ilk şarkıları kolektif çalışmalarla kotaran The Rolling Stones, Beatles’ı geri çeviren Decca ile anlaştıktan sonra yayımlanan ilk 45’liklerinin göbek etiketine Nanker Phelge yazarak ev arkadaşlarına selam gönderdiler. Bu mahlası sanki yaşayan bir kişi / karakter gibi kurgulayan grup, plağa raptedilen kolektif eserlerine bu şekilde kredi vermiş ve emekleme günlerinin ruhunu yaşatmak için böyle bir yol seçmişlerdi.
Bir Ev Arkadaşından Fazlası, Yuvarlanan Taşların Ruhu
Grupla beraber bir yıl kadar Edith Grove’da yaşayarak tarihe tanıklık eden ve Rolling Stones’a herkesten yakın olan James Phelge, hatıralarını yazdığı Phelge’s Stones (sonradan Nankering With The Rolling Stonesismini alan) kitabında o günleri detaylarıyla anlattı. Sefil Edith Grove günlerini, beraber Beatles’ı keşfetme anlarını ve grubun Blues plakları yoluyla yaptıkları kazı çalışmalarını şarkı repertuvarlarına nasıl eklediklerini kitabında detaylarıyla anlatırken, grubun ilk günleriyle ilgili dolaşan mitleri ilk ağızdan The Rolling Stones hayranlara aktardı. Kitabın çıkış noktası, Keith Richards’ın “gelmiş geçmiş en iğrenç insan” olarak tanımladığı eski ev arkadaşından grubun ilk profesyonel konserini verdiği gün kendileri hakkında bir kitap yazmasını teklif etmesi ve Phelge’in de yazmaya söz vermesi diye biliniyor. Bu sözünü otuz beş yıl sonra yerine getiren James Phelge’in kitabı Rock tarihinin en büyük grubunun en afili ve en fırlama günlerine ışık tutuyor. Bu ilginç kitabın dilimize çevrilip grubun hayranlarıyla buluşması tek temennim.
Edith Grove evi The Rolling Stones hakkında düzenlenen ilk uluslararası gezici sergi olan Unzipped kapsamında yeniden canlandırıldı ve dört kıtada sekiz ülkeyi gezdi. Grubun ilk evini merak eden global hayranlar bu enstalasyonla meraklarını gidermiş oldular.
1963–1965 yıllarını kapsayan üç yıllık periyotta ülkemizde yayımlanan sekiz The Rolling Stones 45’lik plağında yer alan on sekiz şarkının altı tanesinin üzerinde Nanker Phelge ibaresine rastlıyabilirsiniz. Bu plakların tam listesini ve künye bilgilerini vererek yazıyı ufaktan sonlandırayım.
The Rolling Stones Nanker Phelge Kredisinin Görüldüğü Yerli Baskı Plaklar:
- I Wanna Be Your Man / The Stoned * – Decca / Melodi Plak – F.11764 – 1963
- Not Fade Away / Little By Little ** – Decca / Melodi Plak – F.11845 – 1964
- Little Red Rooster / Off The Hook *** – Decca / Melodi Plak – F.12014 – 1964
- If You Need Me – Empty Heart **** / Confessin’ The Blues – Around And Around – Decca / Melodi Plak – SDE 7501 – 1964
- The Last Time / Play With Fire *** – Decca / Melodi Plak – F.12104 – 1965
- (I Can’t Get No) Satisfaction / The Spider And The Fly **** – Decca / Melodi Plak – F.1220 – 1965
Yıldızlarla belirtilen şarkıların kredisi plak etiketlerinde Nanker Phelge olarak gösterilmiştir. Farklı yıldız sayıları birbirinden farklı yazımları işaret etmektedir.
*Nanker Phelge / **Phelge – Spector / *** Nanker – Phelge / **** Nanker, Phelge
Melodi Plak etiketiyle çıkan plaklar üzerinde üç farklı şekilde Nanker Phelge ibaresine yer verildi. Belli ki ismin nasıl belirtileceği konusunda belli ki bir kafa karışıklığı yaşanmış. Grubun şarkı yazarları olarak sazı eline alıp yazdıkları nefis şarkılarla rüştünü ispatlayan Mick Jagger ve Keith Richards ikilisi haliyle bir süre sonra Nanker Phelge mahlasını kullanmaktan vazgeçti. Plak etiketlerine Jagger / Richards mührünü vuran Parıltı İkizleri’nin günümüze dek ulaşan birliktelikleri Rock tarihinin en özel şarkılarından bazılarına imza atmalarıyla onları efsaneleştirdi ve kuşakları her daim aynı duygu selinde buluşturdu.