Bugün tek tıkla her şarkıya ulaşırken unutması kolay: Bir zamanlar müzik iki yüzlü küçük plakların üzerinde dönerdi. Ön yüzde “hit” adayı, arka yüzde ise çoğu zaman yedek parça sanılan bir şarkı dururdu. Ama bazen o yedek parça başkaldırır, bütün oyunu bozardı. İşte A yüzüne meydan okuyan, arka kapıdan girip tarihe yerleşen B yüzleri.
Evvel zaman içinde bir müzik albümü piyasaya çıkmadan önce en çok satacak şarkı 45’lik olarak basılırmış. Şimdilerde, tekli, single falan deniyor ama o zamanlar 45’lik pek de “tekli” değilmiş. İlle arka yüzünde de bir şarkı olurmuş. Şarkı bu ne yapacağı belli olur mu? Buyurun yapımcıları ters köşe yapan B Yüzü Şarkılarına.
QUEEN – WE WILL ROCK YOU
A Yüzü: We Are the Champions
1977 yılında Queen News of the World albümünü çıkartırken piyasayı vuracak, “hit” olacak parçanın We Are the Champions olmasına karar verilmişti. Dinleyiciyi hep bir ağızdan söylemeye teşvik eden marş yapısıyla verdiği sözü tuttu, çok da başarılı oldu. Ancak B yüzünde yer alan We Will Rock You’nun da kitlelerin dilinde ayrı bir marşa dönüşeceğini kimse hesaplamamıştı. Sonuçta, her söylendiğinde insanda ellerini çırpmak ve ayaklarını yere vurmak isteğini tetikleyen şarkı tüm zamanların en çok çalınıp söylenen şarkılarından biri oldu.
THE BEATLES – I AM THE WALRUS
A Yüzü: Hello, Goodbye
Magical Mystery Tour, Beatles’ın planladığı klasik bir albümden çok, 1967’nin saykedelik havasının sonradan albüm kılığına girmiş hâliydi. Hello, Goodbye A yüzü olarak öne çıkmıştı; ancak arka yüzdeki I Am The Walrus zamanla asıl çekim merkezine dönüştü. Lewis Carroll’dan, çocukluk tekerlemelerinden ve John Lennon’ın “hadi bakalım bunu da çözsünler” diye yazdığı sürreal imgelerden beslenen şarkı, tam bir saykedelik bilmeceydi. George Martin’in orkestrasyonu ve finalde radyodan yakalanan King Lear parçalarıyla I Am The Walrus, Beatles mitolojisinin en acayip B yüzlerinden biri oldu.
THE BEACH BOYS – GOD ONLY KNOWS
A Yüzü: Wouldn’t It Be Nice
The Beach Boys, 1966’da Pet Sounds albümünden Wouldn’t It Be Nice’i single olarak yayımladığında, plağın arka yüzüne God Only Knows’u koymuştu. Brian Wilson ve Tony Asher imzalı şarkı, daha ilk cümlesindeki “seni her zaman sevmeyebilirim” dürüstlüğüyle klasik aşk şarkısı kalıbını kırıyordu. Baş vokalde Carl Wilson’ın yumuşacık sesi, Fransız kornosu, klavsen, akordeon ve yaylılarla birleşince ortaya küçük bir pop ilahisi çıktı. ABD’de 39 numarada kalsa da İngiltere’de 2 numaraya yükseldi. Paul McCartney’nin de yıllar boyunca övgüyle andığı God Only Knows, B yüzünde kalamayacak kadar büyük bir şarkıydı. Yani Wouldn’t It Be Nice güzel bir davetti; ama asıl mucize arka yüzde bekliyordu.
THEM – GLORIA
A Yüzü: Baby, Please Don’t Go
Them, 1964’te blues klasiği Baby, Please Don’t Go’yu single olarak yayımladığında arka yüze Van Morrison’ın yazdığı Gloria’yı koymuştu. A yüzü güçlüydü; ama Gloria üç akorla Garaj Rock tarihine koca bir kapı açtı. Van Morrison’ın hırıltılı vokali, şarkının inatçı yürüyüşü ve o unutulmaz G-L-O-R-I-A hecelemesi, parçayı kısa sürede kendi başına bir fenomene çevirdi. İngiltere’de ilk anda büyük liste başarısı getirmese de ABD’de özellikle garaj grupları için adeta kutsal metne dönüştü. The Doors’tan Patti Smith’e uzanan cover zinciri de bunu kanıtladı.
THE DOOBIE BROTHERS – BLACK WATER
A Yüzü: Another Park, Another Sunday
The Doobie Brothers, 1974’te Another Park, Another Sunday’yi single olarak yayımladığında plağın arka yüzüne Black Water’ı koymuştu. Oysa Mississippi esintili, akustik ve gospel tadı taşıyan bu Patrick Simmons şarkısı, kısa sürede kendi yolunu buldu. Bazı radyo DJ’leri plağı ters çevirip Black Water’ı çalmaya başlayınca dinleyici ilgisi büyüdü. Plak şirketi de durumu fark edip şarkıyı ayrı single olarak yayımladı. Sonuçta Black Water, 1975’te Billboard Hot 100’de 1 numaraya çıktı.
LED ZEPPELIN – HEY, HEY, WHAT CAN I DO (B YÜZÜNDE SAKLI HAZİNE)
A Yüzü: Immigrant Song
Led Zeppelin, 1970’te Immigrant Song’u single olarak yayımladığında plağın arka yüzüne Hey, Hey, What Can I Do’yu koymuştu. A yüzü zaten Led Zeppelin III’ün açılışındaki Viking hücumuydu; B yüzü ise albüme alınmamış, daha gevşek, akustik ve Folk-Rock tadında bir Zeppelin cevheriydi. Immigrant Song’un liste başarısını geçmedi; bu yüzden onu “B yüzü A yüzünü yendi” demeyelim de “B yüzünde saklı hazine” diye çağıralım. Yıllarca albüm dışı kalması da parçanın fanlar ve koleksiyoncular için cazibesini büyüttü. Immigrant Song kapıdan baltayla girerken, Hey, Hey, What Can I Do arka odada sakince parlayan mücevherdi.