ALTERNATİF MÜZİK SAHNESİNDE
EDEBİYAT ve ŞARKI SÖZÜ

ÜÇÜNCÜ YENİLER

Zeynep Poyrazoğlu • 06/10/2025

Müzik edebiyat mıdır? Şarkı sözleri edebi sayılır mı? Şiirlerden şarkılar yapıldığını, şarkı sözlerinin de şiirsellikle yazıldığını göz önünde bulundurursak şarkı sözleri edebiyat sayılır diyebilir miyiz!?

Bu haftaki yazılarımızdan biri olan Üçüncü Yeniler yazısını çok genç bir arkadaşımız, Zeynep yazdı. Zeynep, 18 yaşında, lise son sınıf öğrencisi. Ve umuyoruz ki Stüdyoİmge‘nin yazarlarından biri olacak. Dergimize genç arkadaşların katılması en büyük isteğimiz. Onların bakış açısını öğrenmek biz eski kuşak Rocker’ların kazancı olabilir. Hoşgeldin Zeynep.

Konunun şiirden şarkıya tarafında Can Yücel, Nazım Hikmet gibi şairlerin şiirlerinden yapılan “Yeşilmişik”, “Kerem Gibi” ve “Ceviz Ağacı” gibi şarkılar örnek olarak gösterilebilirken şiirsel şarkı sözleri tarafında da üçüncü yeniler üzerinden gideceğimiz için Dolu Kadehi Ters Tut, Büyük Ev Ablukada ve Son Feci Bisiklet gibi grupları örnek verebiliriz.

KİM BU ÜÇÜNCÜ YENİLER?

Asıl konumuza giriş yapmadan önce biraz Üçüncü Yenilerden bahsedelim: Kim bu Üçüncü Yeniler?

Üçüncü Yeniler; Türkiye’de 2010’lu yıllarda ortaya çıkan ve alternatif müzik sahnesinde yer alan müzisyenler kuşağına verilen isim aslında. İlginç isimleri olan yeni gruplar olarak da adlandırabiliriz. Yüzyüzeyken Konuşuruz, Mavi Gri, İkiye On Kala gibi. Adı 1950’lerdeki İkinci Yeni şiir akımına bir gönderme olan kuşağın en bilindik isimlerinden bazıları Dolu Kadehi Ters Tut, Can Ozan, Sena Şener, Adamlar gibi isimler.

BÜYÜK EV ABLUKADA – “HOŞÇAKAL KADAR”

Üçüncü Yenilerin kim olduğu konusunda netleştiysek asıl konumuza girebiliriz. Şarkı sözleri edebiyat sayılır mı? Ben aslında bu metinde Üçüncü Yeniler üzerinden vereceğim örneklerle neden şarkı sözlerinin edebiyat sayıldığını düşündüğümü anlatacağım. İlk örneğimiz Büyük Ev Ablukada grubunun “Hoşçakal Kadar” şarkısı.

”Aklıma biri gelecekse, elim hep sana gidiyor
Bindiğimiz vapurlar, seferlerine devam ediyor
On geçeler, on kalalar
Sevmedin mi beni, hoşçakal kadar”

“Aklıma biri gelecekse, elim hep sana gidiyor” dizeleriyle başlayan şarkı bir ayrılık ve ardında bıraktığı özlemi anlatıyor. “Bindiğimiz vapurlar, seferlerine devam ediyor” dizesinde biten bir ilişkinin ardında kalan ve vapur gibi sembolik yerlerde yaşamaya devam eden ortak anıların izlerinden bahsediyor yazar. Bir yandan da bizim ilişkimiz bitti ancak vapurlar seferlerine devam ediyor, hayat durmadı der gibi yazar. “Sevmedin mi beni, hoşçakal kadar” dizesinde ise yazarın isyânının çığlıklarını duyuyoruz. Zamanda asılı kalmış bir sevgiden bahsediyor. Hoşçakal kadar sevmedin mi beni derken ilişkimizi bitirecek kadar bile mi sevmedin beni der gibi yazar. Bir kapanış arıyor ancak aradığı şeyi bulamıyor ve ona bu kapanış hissini bile çok gördüğü gerekçesiyle karşı tarafa sitem ediyor.

DOLU KADEHİ TERS TUT – “HİÇ İYİ DEĞİLİM”

İkinci örneğimiz Dolu Kadehi Ters Tut grubunun “Hiç İyi Değilim” şarkısı.

”Son içtiğin o kahve ve sönen sigaran
Tütse keşke yaksan ardına bi daha
Hatıralarla dolu dört bi taraf
Unutamam ki nereye baksam orda var bi parçan

Bilsen gittiğinden beri ne haldeyim
Ah sevdiğim n’olurdu kal deseydim?
Biliyorum ben istedim git dedim sana
Yine de”

Bir önceki örnekte olduğu gibi bu şarkı da bir ayrılıktan bahsediyor ancak diğerinden farklı olarak bu sefer yazar karşısındaki kişiyle konuşuyor. Unutamadığını, pişman olduğunu direkt karşısındaki kişiye söylüyor. Bu şarkıda da farklı bir tür isyân görüyoruz aslında. Bu sefer karşıdaki kişiye pişman olduğunu ve o gittiğinden beri iyi olmadığını anlatıyor yazar. İlk dizede sigara ve kahve gibi gündelik nesneler üzerinden ilişkinin bittiğini bize anlatan yazar, “Tütse keşke yaksan ardına bi daha” dizesinde, dinleyicide bir özlem ve pişmanlık hissi yaratıyor. “Hatıralarla dolu dört bi taraf, unutamam ki nereye baksam orda var bi parçan” dizelerinde ilk şarkıda olduğu gibi bitmiş bir ilişkinin izlerinden bahsediyor, pişmanlık ve özlemi ne kadar yoğun hissettiğini dinleyiciye aktarıyor. Şarkının yukarıda gördüğünüz kısmının ikinci yarısı ise pişmanlık ve özlemin onu ne hâle getirdiğini anlatırken ne kadar pişman olduğunun tekrar altını çiziyor.

SON FECİ BİSİKLET – “VIVA LA VADİ”

Son örneğimizi ilk ikisine göre daha farklı bir konu ele alan bir şarkıdan. Son Feci Bisiklet grubunun “Viva La Vadi” şarkısı.

”Öyle bir hayat düşün ki
Verdiğin o son nefes olsun milyonlarca ses

Terk edelim şehirlerini
Atanmış padişahları, vezirlerini
Dört bir yandan yollara düşelim
Ve fark edelim
Dünya bizim
Onlara vermeyelim”

Grubun “Vesaire” albümündeki bu şarkı özgürlük arzusuyla yazılmış ve gençliğini kaybetmemek konusunda bir kararlılık anlatıyor. Gençliğin özgürlük arayışına, direnişine bir selam niteliğinde olan bu şarkı sade bir dille yazılmış ancak etkileyici bir mesaj veriyor. “Dünya bizim, onlara vermeyelim” dizelerinde farkındalık yaratarak insanları kendi tarafına çekmeye çalışıyor; gözlerini açıp gençliklerine, gençliklerini yaşayacakları dünyaya sahip çıkmalarını söylüyor. Sözleri şiirsel bir yapıda, derinlikli olsa da şarkının ritmi hızlı ve sözlerin verdiği mesajın aksine eğlenceli bir hava yaratıyor. Sesi duyulmayan insanlara ses olmuş diyebileceğimiz şarkı “Terk edelim şehirlerini atanmış padişahları, vezirlerini” dizelerinde yaşanan bir baskının karşısında durmaktan, boyun eğmemekten bahsediyor. Ben şahsen sözleri bu derinlikte yazılmış bir şarkıya baktığımda bu edebiyat değil diyemem ama “Şarkı sözleri edebiyat sayılır mı?” sorusunun cevabını size bırakıyorum.

Bu metin aslında ilk yazdığım metnin iskeletiyle, sadece grup ve şarkılar değiştirilerek yazıldı. Maksat okulda sıkıntı çıkmasın :)

SUDA (YEŞİLMİŞİK)

Bir çift yaprakmış dalında yumuşacık,
Tutmuşum tutmuşum ellerinden senin;
Düşmüşüz yavaşça bir sakin derenin
İçindeymişik yeşilmişik sazmışık.

Balıklar gibiymiş sessiz ve karanlık;
Yüzermiş saçların yüzermiş nefesin;
Susarmışız öyle bir sakin derenin
İçindeymişik yeşilmişik sazmışık.

Can Yücel

ZEYNEP POYRAZOĞLU’nun DİĞER YAZILARI